दानपेटी

तो त्या दानपेटीत पांच रुपये टाकतो.

ते नियमित देवळात त्याचे, देवाला नमस्कार करणे आणि दानपेटीत पांच रुपये टाकणे तिथल्या विश्व ध्यानात आले होते. त्याच्या साधक कपड्यातून व मंडळाचा वापर तो खालील वर्गीय गरीब आहे हे सहज लक्षात येत होते. कधी तो आपल्या बायकोला आणि एका मुलीला बघून यायचा. तेव्हा कापूर , बुक्की, उदबत्ती न भीक्का टाका पाच रुपये पेटीतचोळा . एखाद्या दिवशी नाही आला तर दहा रुपये पेटीत न चुकता पडणे. त्याच्या या निक्रमात कधी खंड पडलेला तिथल्या पुजने आणि विश्वस्थानी पाहीले. तो आदराचा विषय होता . 

अशी वीस वर्षे संपली. तुम्ही तुमच्या दानपेटीतील पाच रुपयात बदल केला नाही किंवा वाढवला नाही . आता तर लहानमोठे सर्व स्कुटर , मोटार दिसेल दिमाखात येत आहे आणि ऐकत निघत आहे . मात्र त्याच्याकडे येण्याजाण्यात काही फरक पडत नाही . त्याचे गंभीर परिणाम होत असे सध्याचे व्यवहार होते . अजूनही दानपेटीतील पाचांचा नित्यक्रम त्या गरीबानेविलाविला नाही . त्याची कधी कोणा बोलला मात्र नाही . त्याला देवळ ओट्यावर शून्यात नजर बसलेली अनेक त्या विश्वस्थानी देखील पाहिले . मात्र हा आपणहून कोणाशी बोलू नसे किंवा आपले दुःख सांगीत नसे . सध्या तो जास्तच चिंताक्रांत होता.

एके दिवशी देवळाच्या विश्वस्थानी हिया केला वुलकीने त्याला विचारले की सध्या असे चिंताक्रांत का होत ? तुमचे काम सुटले आहे काय ? कसली चिंता भेडसावत आहे ? तो कसनुसे हसला . बोलला, "काही नाही हो , मुलीचे लग्न ठरले व काढण्याची पण जोडणी का जोडणीही नाही . सापडले आहे . हातचे जाऊ नये असे वाटते . आता हात तरी कोण फावक ? मी हा असाने असे वाटते . दुचाही कामी फारसे कासेही समृद्धी नाही . कारण ते कसे आहे , ते शोधून काढले आहे . बघू यातून ?

"अरे पण खर्च तरी किती आहे?" विश्वस्थ .

"पंचस-तीस तरीही पुढे हो ." तो 

त्या दिवशी काय कोणास ठाऊक. त्या विश्वस्थाच्या समोरून तो विषय कांही जाईना . रात्री झोपतानाही त्याचा विचार. रात्रीचे वरचेवर जाग आल्यानंतरही नाही . पहाटे त्याला एक स्वप्न पडले . स्वप्नात पाचची नाणी तो मोजत होता . जागा आणि स्वप्न जसेच्या तसे त्याला आठवू लागले , खाऊ लागले . त्याला देवमाणूस पाहिले . तो राकला बेरकी हसत चौर त्याला दिसला . तो पटकन उठला. वही. एकूण वर्षे वीस . एकूण दिवस ७३०० . रूपये पाच नेब ३६५००/- . त्याने ३६५००/- ची एक थैली तयार केली व शांतपणे गेला. स्वप्नात पुन्हा तेच! तो जागा आणि आठवडाभर . पाच पंचाची नाणी आपण मोजत हे स्वच्छपणे आठवले. दानपेटीतील जमा पैसे आपण एफ'डी ठेवतो हेही आठवले . त्यांनी हिशोब केला . सरासरी जमा रुपये १८२५०/-. वर्षाचे अंदाजे व्याज २०००/- . वीस वर्षांचे ४०००/- पैसे म्हणजे व्याजाने त्या गरीबांच्या समस्यांच्या पाच मुचे सह रुपये ७६५००/- आणि हा चिंताक्रांत आहे पंचवीस हजार ! 

तो विश्वस्थ आता निश्चिन्त होता. त्याची देवाची तिजोरी शहाहत्तर हजार पाचशेची थैली तयार करून ठेवली . आता शांत शांतता. नेहमीप्रमाणे मोठ्या प्रमाणात तो गरीब देवळात आला. त्याने देवाला नमस्कार केला . तिथ दानपेटीत रुपये पाच टाकले व ओट्यावरल्या बसला . तो विश्वस्थ देवतला आणखी कांही सज्जनांना पाहिला आणि त्याने ती थैली ती गरिबाला दिली . सांगितले , ," बाबा रे , तू देवाला पाच रुपये या वीस रुपयाप्रमाणे ३६५००/- रुपये . वीस मानहि त्याचे ७६५००/- रुपये , जे तुझे सुरक्षित आहेत . 

गरीब चकित . त्याला दिवसा उजेडी जसे कांही स्वत:चे स्वरूप होते . तो ती थैली पाहा देवा गेला व रडू युद्ध । सर्वजण खूप भावुक झाले . देव प्रसन्न हसत होता . गरीबाचा पाय देवळ निघत आहे. तो मात्र थैली देखीच बसून टिकट . त्याची पत्नी व त्याला शोधत देवळात आली. त्याने घडलेले वर्तमान त्या दोघींना सांगितले . त्यांच्यासाठी आनंदाश्रू वाहू लागले . बघणारे सर्वजण देवाचा जयजयकार करू लागले . आता पत्नी व भाजप त्याला चांगले चला असे विनवू. पण त्याचा पाय तिथून निघाला. 'माझे दान देवाने परत केले नाही?' असे त्याचे मन खाऊ लागले . काय करावे त्याला सुचेना. त्याने विश्वस्थाना बोलावले आणि मी जे देवाला पाच रुपये वाहिले त्याचे वीस वर्ष किती असे विचारले . त्यांनी सांगितले की ३६५००/- गाडी. गरीबाने थैलीतील ३६५००/- रुपये काढले व पुन्हा त्या दानपेटीत टाकले. आता त्याच्या चेहऱ्यावरील ताण नाहीसा झाला . सर्व उपस्थित चकित . त्याला विचारले की हे तू काय केलेस ? तो बोलला, "मी देवाला जेवढे वाहिले परत देतो तो नैवैय्या माझ्यासाठी. देवाला माझा पाचव्याचा भाग आता चांगला आहे, मी निश्चिन्त मनाने देवास वाहीन. दुसर्या आपले अधिकारी मी तळमळत काढल्या असत्या. आता मला शांत बसले आहे. देवाने उभं राहून उभं केलं आहे." 

आणि प्रसन्न चेहऱ्यांनी त्यांच्या कुटुंबाची वाटचाल सुरू केली. देवाचा प्रसन्न चेहरा मात्र आणखी उजळला होता ! थेंबाथेंबाने सांघिलेली गोष्ट; मग ते पैसे असोत किंवा आशीर्वाद असोत, कालांतराने अशी असते.

पर्यायाने नाम घ्या उलट मनातून बाहेर पडणे श्रीस्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ 

💐💐🙏🙏