आध्यात्म

एका वर्षासाठी मंदिर बंद असूनही दिवा विझत नाही आणि फुलं सुकत नाहीत? विज्ञानाला पडलेलं सर्वात मोठं कोडं!

मित्रांनो, कल्पना करा की तुम्ही एका खोलीत दिवा लावला, तिथे ताजी फुलं ठेवली, जेवणाचं ताट वाढलं आणि ती खोली पूर्णपणे बाहेरून सीलबंद करून टाकली. वर्षभरानंतर जेव्हा तुम्ही ती खोली उघडाल, तेव्हा तिथे काय असेल? साहजिकच आहे, सगळीकडे कोळीष्टकं असतील, दिवा विझलेला असेल आणि अन्नाचा वास सुटला असेल. पण आपल्या भारतात एक असं ठिकाण आहे जिथे हे विज्ञानाचे नियम पूर्णपणे फेल ठरतात. मी बोलतोय कर्नाटकातील  (Karnataka) हसन जिल्ह्यात असलेल्या 'हसनंबा मंदिरा' (Hassanamba Temple) बद्दल. हे मंदिर म्हणजे केवळ श्रद्धेचा विषय नाही, तर संशोधकांसाठी एक न सुटलेलं रहस्य आहे.

या मंदिराची (Mysterious Temple)  सर्वात मोठी जादू घडते ती मंदिर बंद करण्याच्या प्रक्रियेत आणि वर्षभरानंतर ते पुन्हा उघडण्याच्या त्या थरारक क्षणात. परंपरेनुसार, जेव्हा दिवाळीचा उत्सव संपतो आणि मंदिर बंद करण्याची वेळ येते, तेव्हा पुजारी गर्भगृहात देवीची मनोभावे पूजा करतात. देवीसमोर एक तुपाचा नंदादीप (The Eternal Lamp) लावला जातो, सुवासिक फुलांचे हार अर्पण केले जातात आणि नैवेद्य म्हणून शिजवलेला भात ठेवला जातो. यानंतर मंदिराचे जड लाकडी दरवाजे बंद केले जातात आणि त्यावर सरकारी शिक्का मारून ते वर्षभरासाठी सील केले जाते. बरोबर एक वर्षानंतर, जेव्हा पुढच्या दिवाळीत हे दरवाजे पुन्हा उघडले जातात, तेव्हा तिथे उपस्थित असलेल्या प्रत्येकाच्या अंगावर काटा येतो. तो एक वर्षापूर्वी लावलेला दिवा आजही तेवत असतो, देवीच्या गळ्यातील ती फुलं आजही तितकीच ताजी आणि सुवासिक असतात, जणू काही ती आत्ताच कुणीतरी वाहिली आहेत, आणि तो ठेवलेला भातही अजिबात खराब झालेला नसतो. एका बंदिस्त जागी, जिथे हवा नाही की उजेड नाही, तिथे हा चमत्कार कसा घडतो, याचं उत्तर आजही कोणाकडेच नाही.

या मंदिराच्या अस्तित्वामागे एक हृदयस्पर्शी पौराणिक कथा सांगितली जाते. प्राचीन काळी याच भागात एक अत्यंत सात्त्विक आणि देवीभक्त सून राहत होती, जी तासनतास देवीच्या भक्तीत तल्लीन असायची. पण तिची सासू खूप रागीट आणि क्रूर होती. एकदा ती सून मंदिराच्या परिसरात प्रार्थना करत असताना, सासूने तिथे येऊन रागाच्या भरात सुनेला जोरात मारले. मार बसताच ती सून वेदनेने कळवळली आणि तिने देवीला मदतीसाठी हाक मारली. आपल्या भक्ताचा हा आक्रोश ऐकून देवी हसनंबा तिथे प्रकट झाली आणि तिने आपल्या भक्ताला सासूच्या त्रासातून मुक्त करण्यासाठी तिचे रूपांतर एका दगडात केले आणि तिला कायमचे आपल्या चरणापाशी स्थान दिले. असं म्हणतात की, आजही तो दगड मंदिराच्या प्रांगणात आहे आणि तो दरवर्षी तांदळाच्या एका दाण्याइतका देवीच्या मूर्तीकडे सरकतोय.

(ज्याला सुनेचा दगड - 'Sose Kallu' म्हणतात) ज्या दिवशी हा दगड देवीला स्पर्श करेल, त्या दिवशी कलियुगाचा अंत होईल, अशी लोकांची धारणा आहे. या कथेसोबतच असंही मानलं जातं की वाराणसीहून आलेल्या सात मातांनी (सप्तमातृका) या भूमीच्या सौंदर्याने मोहित होऊन इथेच वास्तव्य केलं, ज्यापैकी तिघी या मंदिरात अदृश्य रूपात वास करतात.

हसनंबा मंदिराचा हा सोहळा म्हणजे संपूर्ण कर्नाटक राज्यासाठी एक मोठा सण असतो, ज्याला 'हसनंबा जात्रे' असं म्हटलं जातं. आश्विन महिन्यातील पौर्णिमेनंतर येणाऱ्या पहिल्या गुरुवारी, ज्याला मन्नार गुरुवारा म्हणतात, मंदिराचे दरवाजे उघडले जातात. हे मंदिर फक्त १० ते १५ दिवसांसाठीच उघडत असल्याने तिथे दर्शनासाठी २-३ किलोमीटर लांब रांगा लागतात. संपूर्ण हसन शहर या काळात दिव्यांनी उजळून निघतं, पारंपारिक नंदी ध्वजांची मिरवणूक निघते आणि लोककलाकारांच्या सादरीकरणाने वातावरण भारावून जातं. शेवटच्या दिवशी पुन्हा एकदा मोठा पूजाविधी होतो आणि पुढच्या वर्षी पुन्हा भेटू या आशेने, नवा दिवा आणि नवी फुलं ठेवून मंदिराचे दरवाजे वर्षभरासाठी बंद केले जातात. आजच्या काळात आपण प्रत्येक गोष्ट विज्ञानाच्या चष्म्यातून पाहतो, पण हसनंबा देवीचं हे मंदिर आपल्याला जाणीव करून देतं की, या जगात अशाही काही शक्ती आहेत ज्या आपल्या विचारांच्या पलीकडे आहेत. निसर्ग, काळ आणि दैवी शक्ती यांचा हा संगम खरोखरच अद्भूत आहे.

तुम्हाला काय वाटतं? हे केवळ एक अजब योगायोग आहे की आपल्या पूर्वजांनी निर्माण केलेलं एखादं अद्भूत ऊर्जा केंद्र? कमेंट्समध्ये नक्की सांगा!